Een korte uitleg van de makers van Bitonic.nl

Let op: deze pagina is verouderd. Een verbetere versie treft u aan op bitcoin.nl

Wat is Bitcoin?

We zullen er eerlijk over zijn: Bitcoin is ingewikkeld en het heeft voor ons ook een tijd geduurd voor we het echt begrepen. Nog steeds leren we nieuwe dingen. In dit artikel proberen we, ondanks de complexiteit, toch begrijpelijk uit te leggen wat Bitcoin is.

Het is allereerst belangrijk om onderscheid te maken tussen twee dingen: het Bitcoin-netwerk met de achterliggende techniek (Bitcoin) en het betaalmiddel (bitcoins). Verderop leggen we meer uit over de Bitcoin-techniek, maar we beperken ons eerst tot (het betalen met) bitcoins: dit zijn de digitale eenheden die over het netwerk worden verstuurd in transacties en een zekere waarde vertegenwoordigen.

Bitcoins kun je gebruiken om digitaal betalingen te verrichten zonder dat dit hoeft via een bank of andere centrale instelling. Je kunt het zien als een soort digitaal contant geld. Officieel wordt het in Nederland echter nog niet erkend als valuta.

Onderstaand filmpje geeft een heldere uitleg van de basisprincipes:

Betalen met bitcoins

Een betaling versturen en ontvangen gaat net zo makkelijk als het sturen van een e-mail, alleen dan met behulp van een bitcoinadres (een reeks cijfers en letters) via het Bitcoin-netwerk. Dit is een decentraal (peer-to-peer) netwerk, zoals bij Bittorrent, en staat dus verspreid over de hele wereld (iedereen kan meehelpen). Betalingen worden in het bitcoin-netwerk opgeslagen in een groot publiek transactielogboek. Hoeveel bitcoins er bij welk bitcoinadres horen staat in dit grootboek, het hele netwerk is het dus eens over de balansen in het netwerk. De "sleutel" waarmee je je bitcoins kunt uitgeven, staat lokaal opgeslagen in een app op je telefoon of computer. Je beheert dus zelf de toegang tot jouw bitcoins, je bent je eigen bank.

Om bitcoins over te kunnen maken heb je voor elk bitcoinadres een unieke sleutel (private key) nodig waarmee je een digitale handtekening maakt om aan te tonen dat je de eigenaar bent. Dit wordt over het algemeen voor je gedaan door een Bitcoin-portemonnee (wallet). Dat is een website of programma / app die voor jou je private keys en besteedbaar bitcoin-saldo beheert waardoor je je bitcoins eenvoudig kunt uitgeven.

Waar komen bitcoins vandaan?

Bitcoins worden sinds het begin 'gemaakt' door gebruikers die ze kunnen verdienen door met rekenkracht bij te dragen aan het netwerk en het opslaan/goedkeuren van bitcointransacties. Dit wordt 'mining' genoemd. Iedereen kan hier aan meedoen, echter moet je tegenwoordig flink investeren in hardware wil je er leuk aan kunnen verdienen.

De voordelen

Door het decentrale karakter, de bewezen wiskundige principes (cryptografie) en de grote hoeveelheid rekenkracht in het netwerk is Bitcoin een uitermate betrouwbaar betaalmiddel, dat zeer geschikt is voor zowel kleine als grote betalingen. Het is open source, dus iedereen kan het controleren, en niemand kan het stoppen. Andere voordelen zijn:

  • Anonimiteit (Publieke transacties, maar je hebt in principe zelf in de hand of een transactie / adres naar jou te herleiden is.)
  • Lage of geen transactiekosten
  • Betalingen zijn wereldwijd en vrijwel direct *
  • Betalingen zijn onomkeerbaar

* Vaak moet je wel op 1 of meer confirmations wachten voor de bitcoins definitief van jou zijn. Dit zijn nieuwe blokken aan het eind van de blockchain, die gemiddeld elke 10 minuten ontdekt worden. Elk blok geeft meer zekerheid dat je transactie definitief is. Er wordt algemeen aangenomen dat het na 6 confirmations (dus gemiddeld ongeveer een uur) zeker is dat de bitcoins van jou zijn, maar in de praktijk is het zonder confirmation ook al vrijwel zeker.

Meer over de techniek

Volgens ons is het onmogelijk om de bitcointechniek voor iedereen begrijpelijk uit te leggen en tegelijk 100% correct te zijn. Maar hoeveel mensen begrijpen hoe de techniek achter het internet werkt? Het belangrijkste is dat je het kunt gebruiken: je hoeft geen expert te zijn om veilig bitcoins te bewaren of versturen. Ben je toch benieuwd naar de werking, dan geeft het onderstaande stuk je een aardig beeld. Mocht je al snel afhaken: je bent in ieder geval niet de enige.

Het Bitcoin-netwerk

Zoals eerder gezegd is het Bitcoin-netwerk decentraal: er is geen centrale instantie of server die de macht heeft. Iedereen die zich wil aansluiten kan dat doen. Elke computer die meedoet, maakt verbinding met een aantal andere computers. Transacties worden door iedere computer gecontroleerd en als deze voldoet aan de voorwaarden, doorgestuurd aan een aantal andere. Zo verspreiden transacties zich binnen seconden over de hele wereld. Elke computer houdt een kopie bij van het transactiegrootboek: de blockchain.

De Blockchain & Mining

Bitcointransacties worden digitaal opgeslagen in stukken data, zogeheten 'blocks' die aan elkaar gekoppeld zijn als een ketting. Het transactielogboek wordt daarom 'blockchain' genoemd. Deze blocks moeten aan een strenge cryptografische voorwaarde voldoen, waaraan slechts kan worden voldaan door heel veel berekeningen uit te voeren. Het vinden van een block wordt steeds moeilijker naarmate er meer computers meerekenen. Daardoor blijft de snelheid waarop ze ontdekt worden ongeveer constant. Er wordt sinds het begin ongeveer iedere 10 minuten een block ontdekt die aan de voorwaarden voldoet. Je zou het kunnen zien als het zoeken naar een naald in een hooiberg, waarbij je de naald in gemiddeld 10 minuten kunt vinden. Komen er meer zoekers dan wordt de hooiberg na verloop van tijd groter gemaakt.

De miner die een block ontdekt (de naald vindt) bepaalt welke transacties erop gezet worden, en hij mag nieuwe bitcoins aanmaken, die dus vanuit het niets naar zijn bitcoinadres(sen) mogen worden gestuurd (de “block-reward”). Vanaf het begin waren dit 50 bitcoins per block, momenteel 12,5. Dit neemt stapsgewijs af met de tijd zodat de totale hoeveelheid bitcoins die ooit wordt gecreëerd beperkt is tot 21 miljoen. Daarnaast krijgt de miner ook de vrijwillige fees van alle bitcoin-transacties die hij op het block plaatst. Op de lange termijn zullen de transactie-fees de block-reward geheel gaan vervangen.

Naast de creatie van bitcoins is mining essentieel voor de veiligheid van het netwerk. Het verschijnen van een block (bevestiging) betekent namelijk dat er een bepaalde, grote hoeveelheid rekenkracht is besteed (dit principe wordt 'Proof of work' genoemd). Hiermee wordt voorkomen dat bitcoins dubbel kunnen worden uitgegeven en het werpt een grote drempel op voor kwaadwillenden, omdat zij heel veel geld zullen moeten investeren om meer rekenkracht te hebben dan de rest.

Cryptografie

De beveiliging van Bitcoin(transacties) is gebaseerd op een cryptografisch principe van publieke en privé-sleutels (public en private keys). De private key is gekoppeld aan de public key, maar is niet te achterhalen door iemand die de public key heeft. Je kunt met de private key aantonen dat de public key van jou is. Beveiligd internetverkeer zoals op bitonic.nl (te herkennen aan een slotje en https in het adres) maakt gebruik van een soortgelijk principe. Bij Bitcoin is echter geen sprake van encryptie en decryptie, alle versleuteling gaat één kant op: er is niets te ontsleutelen, alleen te controleren.

Bitcoinadressen zijn afgeleid van de public key. Ze bestaan uit een combinatie van meestal 34 cijfers en letters, beginnend met een 1, waarbij één bepaalde private key hoort. Hiermee kun je transacties ondertekenen om te bewijzen dat je eigenaar bent van de te versturen bitcoins. Een private key, (en daarmee het daarvan afgeleide bitcoinadres), wordt willekeurig gegenereerd. Dit kan omdat er zó veel mogelijke bitcoinadressen zijn, dat de kans dat er ooit een dubbele gegenereerd wordt verwaarloosbaar klein is. Om je een idee te geven: het aantal mogelijke bitcoinadressen is grofweg vergelijkbaar met het aantal atomen op aarde (In één zandkorrel zitten al vele malen meer atomen dan een miljoen miljard!).

Bitcointransacties zijn puzzeltjes

Bitcoin bevat een eigen scripttaal waarmee veel meer mogelijk is dan alleen bitcoins overmaken. Als je verder in de techniek duikt, kom je erachter dat bitcoinadressen in de blockchain eigenlijk niet bestaan. Een bitcointransactie bestaat uit een aantal ingangen en uitgangen, waar een bitcoinwaarde aan gekoppeld is. Je hoeft niet per se een hele bitcoin of veelvoud over te maken: je kan bitcoins splitsen in eenheden tot 8 cijfers achter de komma.

Een ingang/uitgang kun je zien als een stapeltje digitale bankbiljetten / munten in een digitale kluis, waarbij je een 'puzzel' (berekening) moet oplossen om de kluis te openen. Bij een gewone bitcointransactie is de puzzel vrij eenvoudig: je hebt de private (en public) key nodig om de kluis te openen, en het bitcoinadres (een afgeleide van de public key) om het geld in een kluis te stoppen en de bijbehorende puzzel erop te zetten. Wanneer je een input gebruikt in een transactie (een kluis opent), moet je deze helemaal leeghalen. Je kan vervolgens het totaal van de inputs splitsen naar zoveel outputs (nieuwe kluizen) als je wilt. Meestal stop je een deel van de bitcoins terug in een eigen (bij voorkeur nieuwe) kluis, omdat je maar een deel wilt overmaken naar iemand anders.

Het is echter ook mogelijk om hele andere puzzels te maken. Bijvoorbeeld een kluis waar 2 private keys voor nodig zijn, of 2 van 3 (dit kan en gebeurt ook al, we noemen het multisignature transactions). Je kan het in theorie ook in een kluis stoppen die iedereen kan openen, in een kluis beveiligd met een extra wachtwoord, of in een kluis met een tijdsslot: de mogelijkheden zijn eindeloos.

Pffff...

Al met al behoorlijk complex, maar je hoeft dus geen expert te zijn om veilig bitcoins te bewaren of versturen. Door de werking van Bitcoin kun je een bitcoinadres genereren, de private key uitprinten en in een (fysieke) kluis stoppen, 10 bitcoins op je adres laten storten en over 10 jaar waar ook ter wereld met behulp van je geprinte key jouw bitcoins alsnog anoniem uitgeven. En er is dus nog veel meer mee mogelijk!